Eerlijk duurt nog steeds het langst

Wat is het belangrijkste in het leven van mensen, waar draait het om? Vanouds is er al gesproken over de vier klassieke oftewel kardinale deugden, later uitgebreid tot de zeven deugden, en één van de meest in het oog springende daarvan is Rechtvaardigheid. De levenshouding die zich manifesteert in eigenschappen als eerlijkheid en betrouwbaarheid. Eerlijk duurt het langst, luidt het bekende spreekwoord, en op meerdere plekken in de Bijbel wordt de mens opgeroepen tot een levenshouding van rechtvaardigheid en betrouwbaarheid.

Want hoe vaak zijn mensen geneigd om in de omgang met anderen zogenaamde ‘slimme trucs’ toe te passen? Die in feite meestal neerkomen op oneerlijke handelspraktijken, ook wel fraude genoemd. Jezus illustreert dit aan de hand van de gelijkenis van de onrechtvaardige rentmeester. Een rijke man had het beheer van zijn eigendommen uitbesteed aan een rentmeester, maar die bleek nogal nalatig in de uitvoering van het beheer. Nadat deze rentmeester op zijn onbetrouwbaarheid was aangesproken, ging hij bij zichzelf te rade hoe hij het weer goed kon maken tegenover degenen die hij benadeeld had. Wees in alles betrouwbaar, want niemand kan gelijktijdig God én de mammon dienen, zo luidt de kernboodschap van deze parabel. Ook de woorden uit het profetenboek Amos wijzen in dezelfde richting.

De oproep om in alles eerlijkheid en betrouwbaarheid tot uitdrukking te laten komen, geldt evenzeer voor gewone mensen als voor hen die vooraanstaande posities innemen, regeringsleiders en machthebbers. De apostel Paulus roept in zijn eerste brief aan Timotheüs op om te bidden voor koningen en gezagsdragers, want zij dienen vooral het belang van de volken die zij onder zich hebben in het oog te houden, en niet primair het belang van zichzelf.

Deze thematiek kleurt de Martinidienst van zondag 18 oktober 2026 om 11:30 uur. Van harte welkom in deze viering met voorganger Tiemo Meijlink, pianist (en/of organist) Jan de Roos en voorzangers Nicolette Kloosterman, Maarten van Damme, Fred Blaauw en Bert Ballast.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Artsen zonder Grenzen, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 16.

Een slag om de arm?

De woorden die Jezus spreekt over het Koninkrijk van God, veelal in de vorm van gelijkenissen, leiden meer dan eens tot een serieuze vraag aan onszelf: hoe verhouden wij ons tot dat door Jezus geschetste ideaalbeeld, en wat is ervoor nodig dat ook wij, individueel of als samenleving, gestalte geven aan dat Koninkrijk? Zo ook in de gelijkenis over het koninklijk feestmaal uit Mattheüs 22: wie is er uitgenodigd en hoe te reageren op die nodiging? Er zijn mensen die een slag om de arm houden: andere beslommeringen vragen ook om aandacht, een akker of een handeltje hier en daar. Dan wordt het lastig om volledig mee te gaan in waartoe wordt opgeroepen.

Een gelijkenis als deze is natuurlijk maar een voorbeeld, je kunt het breder trekken. Als Jezus spreekt over ‘de laatste dingen’, komen indringende vragen in volle ernst op ons af. Mens, wie ben je? Wat vraagt het van ons, om als mens volledig mens te kunnen zijn naar Gods beeld? In de tekst van Lied 992 komen we misschien al een beetje in de richting van een antwoord: dat wij recht doen en trouw zijn, dat wij dienen en hoeden, dat wij breken en delen zoals ons is voorgedaan.

Van harte welkom in de Martinidienst op zondag 11 oktober 2026, met Gerjanne Eppink als voorganger. Het orgel wordt bespeeld door Jan Harryvan; voorzangers zijn Nicolette Kloosterman, Maarten van Damme, Bert Ballast en Fred Blaauw.

► Download hier alvast de liturgie. Als evangelielezing staat hierin Mattheüs 22:15-22 vermeld, maar met een kleine slag om de arm was wellicht Mattheüs 22:1-14 bedoeld.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Chavah, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 16.

Nee zeggen en ja doen

Ooit gehoord van de spreuk “Als de ouders onrijpe druiven eten, krijgen de kinderen stompe tanden”? Mij kwam het niet bekend voor, en dat komt natuurlijk doordat duizenden jaren geleden de profeet Ezechiël al zei tegen het volk van Israël, dat het wat God betreft beter was om dit spreekwoord maar niet te bezigen. Zo is het niet bedoeld door God, en eerlijk gezegd is het ook een beetje onnodige bangmakerij, zoiets als: wat de ouders verkeerd doen, straalt af op de kinderen. Ik moest terugdenken aan de kerk van mijn jeugd, waar wekelijks in de dienst de Tien Geboden op ferme toon vanaf de kansel voorgelezen werden, met in Exodus 20 vers 5 in de oude NBG-vertaling van 1951 de tekst: “Want Ik, de Here, uw God, ben een naijverig God, die de ongerechtigheid der vaderen bezoek aan de kinderen, aan het derde en aan het vierde geslacht van hen die Mij haten”.

Veel vertrouwenwekkender klinken gelukkig de woorden die daar direct op volgen, Exodus 20 vers 6: “en die barmhartigheid doe aan duizenden van hen die Mij liefhebben en Mijn geboden onderhouden”. Doe het goede, wat je van je ouders geleerd hebt of wat de hemelse Vader van je vraagt, en het leven zal er veel prettiger uitzien, de verhouding tussen mensen onderling zal heel wat beter worden. Immers, ieder kostbaar mensenleven houdt God in zijn hand, zowel van ouders als van kinderen.

Jezus toont met behulp van gelijkenissen regelmatig hoe hij het Koninkrijk van de hemel voor zich ziet: het is zoals die vader die aan zijn ene zoon vraagt om in de wijngaard aan het werk te gaan. De zoon zegt daar geen zin in te hebben, maar gaat toch. De andere zoon, die hetzelfde verzoek van de vader krijgt, zegt wel toe, maar gaat desondanks niet.

Dus verricht goede daden, of dat nou van je wordt gevraagd of uit eigen initiatief, en maak zo de wereld een stukje mooier. Wie goed doet, goed ontmoet (die spreuk klinkt een stuk bekender). Zaai geen angst, haat en verdeeldheid, maar zaai hoop, zaai de zaden van liefde. Maak mij een werktuig van uw vrede, zingen we komende zondag.

Welkom in de Martinidienst op zondag 27 september 2026 om 11:30 uur. Met voorganger Jasja Nottelman, organist Henk de Vries en voorzangers Pieter Kamminga, Fred Blaauw, Bert Ballast en Joop Hoexum.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Protect Ukraine, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 13.

Rechtvaardige beloning

Werk moet lonen, wordt er vaak gezegd, en wat daarvan terecht komt in relatie tot de op Prinsjesdag bekendgemaakte kabinetsplannen, daar worden door menigeen vraagtekens bij geplaatst. Hoe anders gaat dat in de gelijkenis over de arbeiders in de wijngaard uit Mattheüs 20?

Kijkend met de blik van de homo economicus anno eenentwintigste eeuw, lijkt het er bepaald niet op dat de dagloners in de wijngaard loon naar werken krijgen uitbetaald. Zeker niet die vanaf de vroege ochtend de hele dag in touw zijn geweest. Toch krijgen ze wel betaald wat de wijngaardenier op voorhand met hen had afgesproken, en dus is het een rechtvaardige beloning. Ook al is het bedrag even hoog als wat de werkers krijgen die later op de dag zijn begonnen en dus minder uren gemaakt hebben. Jezus bedoelt dus iets anders met deze gelijkenis. Vele laatsten zullen de eersten zijn, en omgekeerd.

Van harte welkom in de Martinidienst op zondag 20 september 2026 om 11:30 uur. Met voorganger Heleen Maat, pianist Jan de Roos en voorzangers Nicolette Kloosterman, Pieter Kamminga, Fred Blaauw en Bert Ballast.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Stichting De Noordzee, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 18.

Hoe te bidden?

Wat is een goede manier om te bidden? Zoals de Farizeeër, fier rechtopstaand, luidkeels en breedsprakig, waarbij hij vooral aan de omstanders duidelijk wil maken hoe geweldig hij zelf bezig is met twee keer per week vasten en 10% van zijn inkomsten afdragen? Of zoals de tollenaar, de belastingambtenaar die bij het volk een slechte reputatie genoot, stil in een hoekje, de blik omlaag maar wel oprecht berouw tonend? Beide voorbeelden noemt Jezus in de gelijkenis in Lucas 18, om daarmee de boodschap over te brengen dat wie zichzelf verhoogt, vernederd zal worden maar wie zichzelf vernedert, verhoogd zal worden.

Voor de Martinidienst van komende zondag 26 oktober hebben we ervoor gekozen deze evangelielezing, en daaraan voorafgaand een gedeelte uit het profetenboek Jeremia, te lezen in de vertaling van de Naardense Bijbel. Poëtische taal, die ons tevens aan het denken wil zetten en ons richting wil geven.

Welkom in deze viering in de Groninger Martinikerk, 26 oktober 2025 om 11:30 uur. Met voorganger Berend Borger, organist Jan de Roos en met medewerking van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week het Kerkasiel in Kampen, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 16.

Meer poëzie, passend bij het herfstseizoen, is er ’s middags om 17:00 uur in de Poëzievesper van Schoonheid met een Ziel. Ook in de Martinikerk, met Berend Borger als voorganger. Er zijn voor deze vesper gedichten geselecteerd van Hester Knibbe, Jaap Zijlstra en J.W. Schulte Nordholt. Muzikale omlijsting door Pieter Pilon op piano en orgel en Inge Muntendam op viool.

Bereidheid om te delen, dat is pas rijkdom

Apostel Paulus heeft in zijn vele brieven aan de jonge Christelijke gemeenten van zijn tijd, uitgebreid de gelegenheid te baat genomen om de mensen wijze levenslessen mee te geven. Welke levenshouding past het beste bij het geloof dat ons allen samenbindt? In de eerste brief aan Timotheüs richt Paulus zich met name tot de mensen voor wie materiële rijkdom en eigenbelang voorop staan, en houdt hen als het ware een spiegel voor. Streef naar rechtvaardigheid, verricht goede daden en wees bereid om te delen, dan mag je er ook op vertrouwen dat God je ruimhartig zal voorzien van alles om van te genieten. Dat is pas ware rijkdom.

Rijkdom en het verlangen naar gerechtigheid komen ook aan de orde in Lucas 16, in de door Jezus vertelde gelijkenis over de rijke man en de arme bedelaar Lazarus. De maatschappelijke kloof tussen rijk en arm is duidelijk aanwezig tussen deze beide personages. Nadat zowel de rijke man als de arme bedelaar gestorven zijn, komen ze in het dodenrijk terecht en ook daar is, volgens de vertelling, de onoverbrugbare kloof tussen hen beide ook letterlijk zichtbaar. Alleen zijn dan de rollen volledig omgekeerd.

Welkom in de Martinidienst van zondag 28 september 2025 om 11:30 uur met voorganger Ruth Peetoom en pianist Jan de Roos. Gemeentezang met de ondersteuning van een gelegenheidszestal voorzangers: Nicolette Kloosterman, Ton Tromp, Maarten van Damme, Pieter Kamminga, Dorine Wijmenga en Fred Blaauw.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Stichting De Noordzee, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 20.

Dona nobis pacem, pacem!

Geef vrede, Heer, geef vrede. Onophoudelijk zingen en bidden we om vrede, ook komende zondag weer meermaals tijdens de Martinidienst. En ook al laat de actuele toestand in de wereld maar al te vaak volstrekt het tegendeel zien, we moeten blijven volharden in ons vurige verlangen naar een samenleving waarin vrede en gerechtigheid het allerbelangrijkst zijn.

Vrede en gerechtigheid, dat vraagt van ons een levenshouding van eerlijkheid, betrouwbaarheid en respect voor elkaar. Al ver voordat iemand ooit gehoord had van de term ‘krimpflatie’, waarschuwde de profeet Amos al voor oneerlijke handelspraktijken, door bijvoorbeeld kleinere hoeveelheden koopwaar voor dezelfde prijs te proberen te verkopen. Of andere slimme trucs om jezelf te bevoordelen ten koste van de ander.

Hoe het dan wel moet? In Lucas 16 illustreert Jezus dit aan de hand van de gelijkenis van de oneerlijke rentmeester. Een rijke man had het beheer van zijn eigendommen uitbesteed aan een rentmeester, maar die bleek nogal nalatig in de uitvoering van het beheer. Nadat deze rentmeester op zijn onbetrouwbaarheid was aangesproken, ging hij bij zichzelf te rade hoe hij het weer goed kon maken tegenover degenen die hij benadeeld had. Wees in alles betrouwbaar, want niemand kan gelijktijdig God én de mammon dienen, zo luidt de kernboodschap van deze parabel.

Welkom op zondag 21 september 2025 om 11:30 uur in de Martinidienst, waarin Jasja Nottelman zal voorgaan en Jan de Roos het orgel zal bespelen (en/of de vleugel). Gemeentezang met ondersteuning van een gelegenheidsviertal voorzangers: Mirjam Leentvaar, Joke Bulthuis, Ton Tromp en Maarten van Damme.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Stichting Exodus, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.

Gezocht en teruggevonden

In de Martinidienst van zondag 14 september gaat het over twee gelijkenissen: die van het verloren schaap en die van het zoekgeraakte muntstuk. Jezus spreekt over zichzelf als de goede herder. Als van de 100 schapen tellende kudde er één is verdwaald, dan zal de herder de andere 99 (tijdelijk even) alleen laten om dat ene verloren schaap weer te vinden. En als het schaap is teruggevonden, leidt dat tot grote vreugde. Net als bij de vrouw die haar hele huis schoonveegt om dat ene kwijtgeraakte muntje terug te vinden.

Voorafgaand aan deze gelijkenissen lezen we ook uit het boek Exodus, waar het uit Egypte weggeleide volk Israël, door de woestijn onderweg naar beloofd land, zogezegd van het rechte pad af is geraakt en zich aan allerlei misdragingen schuldig maakt. God de Heer heeft Mozes bij zich geroepen om hem duidelijk te maken hoe kwaad Hij is en met welk onheil Hij zijn volk wil treffen. Het lukt Mozes om God enigszins tot bedaren te brengen, zodat God alsnog van zijn onzalige voornemen afziet. Toch in het vertrouwen dat het volk het rechte pad wel weer terug zal vinden?

Welkom in deze viering in de Groninger Martinikerk op zondag 14 september 2025 om 11:30 uur. Met voorganger Heleen Maat en met zang van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen. We verwelkomen Oscar Rodriguez als nieuwe organist om met de klanken van het magnifieke Martiniorgel de viering te begeleiden.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Zonnewending, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.

Recht doen aan je medemens

Aanstaande zondag is het alweer de vijfde zondag van de Veertigdagentijd; Pasen komt steeds dichterbij. Vanouds draagt deze zondag de naam Judica, en dat betekent: Doe mij recht, Heer! Het is daarom van belang om eens stil te staan bij wat het betekent om de ander, je medemens, recht te doen. Voorbeelden te over in het voor de Martinidienst van 6 april gekozen gedeelte uit het profetenboek Jesaja, de interpretatie die Jesaja geeft aan het begrip vasten. Heb oog voor de noden van je naasten, geef onderdak en voedsel aan de ander van wie je weet dat hij of zij dat nodig heeft, nog voordat je aan je eigen behoeften denkt. En ban slechte handelwijzen uit, zoals kwaadsprekerij, het naar anderen wijzen met een beschuldigende vinger en het juk dat mensen in onderdrukking houdt.

Wie in elk geval bepaald niet uitblinken in het recht doen aan hun medemensen, zijn de pachters van de wijngaard uit de gelijkenis die Jezus vertelt in Lucas 20. De wijngaardenier heeft in goed vertrouwen zijn wijngaard in beheer gegeven aan deze pachters. Maar wanneer hij een paar maal achter elkaar een knecht naar de pachters stuurt om een deel van de oogst in ontvangst te nemen, wordt die knecht hardhandig vernederd en met lege handen weer teruggestuurd. Hoe zouden de pachters reageren als de wijngaardenier vervolgens zijn eigen zoon stuurt? Ook die wordt op een allesbehalve respectvolle manier onthaald, hij wordt zelfs gedood. De gelijkenis loopt uit in Jezus’ uitspraak over de steen, die door de bouwers werd afgekeurd maar uiteindelijk de hoeksteen is geworden.

Van harte welkom in de Martinidienst van zondag 6 april 2025 om 11:30 uur. Met voorganger Jasja Nottelman, organist Henk de Vries en voorzangers Ton Tromp en Joke Bulthuis.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week de Bijenstichting, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 14.

Een vader had twee zonen

Bij het lezen van bovenstaande titel boven dit aankondigingsbericht, of komende zondag op de voorkant van het liturgieboekje dat je bij de ingang van de kerk overhandigd krijgt, is je eerste gedachte waarschijnlijk: het gaat vast over de gelijkenis van de Verloren Zoon uit Lucas 15. En dat klopt helemaal!

Het is de jongste van de twee zonen die, anders dan zijn oudere broer, zijn deel van de erfenis al vroegtijdig van zijn vader had opgeëist en dat geld er in korte tijd doorheen heeft gejaagd. En die, vol berouw over de verkeerde keuzes die hij gemaakt heeft, toch de stap weer durft te zetten, terug naar zijn familie en naar zijn vader. De vader die, ondanks alles, in staat is zijn zoon te vergeven voor wat er misging, en uit vreugde over de terugkeer van de zoon een uitgebreid feestmaal laat aanrichten. Het vetgemeste kalf wordt voor deze gelegenheid geslacht en als hoofdgerecht klaargemaakt en op tafel geserveerd. Bij de oudere broer roept dat juist heel veel boosheid op: hij die zijn vader altijd trouw is gebleven, altijd gehoorzaam, krijgt nooit eens zoveel speciale aandacht als nu de jongste opeens ten deel valt.

Maar dit is niet het enige Bijbelverhaal over twee broers die niet in de meest optimale verstandhouding met elkaar leven. Helemaal in het begin van het boek Genesis gaat het al over Kaïn en Abel, de eerste twee zonen van Adam en Eva (de derde zoon Seth kwam pas later in het verhaal voor). Kaïn brengt God een offer van de gewassen die hij als akkerbouwer geteeld heeft. Abel brengt God een offer van één van de betere jonge dieren uit zijn veestapel. Kaïn krijgt niet dezelfde waardering voor zijn offer als zijn broer, en dat maakt hem kwaad. Het leidt tot een handgemeen, dat Abel niet zal overleven. Dan roept God Kaïn ter verantwoording voor de doodslag op zijn broer: “Waar is je broer?”, en Kaïn antwoordt: “Moet ik soms waken over mijn broer?”.

Zondag 30 maart 2025 is het de zondag Laetare (verheug je, betekent dit), halverwege de vastentijd. Op zo ongeveer de middelste stapsteen van onze ‘woestijnreis’ door de Veertigdagentijd, noem het een oase, is er ruimte om iets uitgebreider op adem te komen, en zelfs om even net iets meer de vreugde te vieren, zoals de vader die zijn ‘verloren zoon’ weer in zijn armen kon sluiten. Van harte welkom in de Martinidienst om 11:30 uur met voorganger Rob Fortuin, organiste Elena Fabris en de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen.

Magnificat anima mea Dominum!

De woorden van de Lofzang van Maria klinken niet alleen in de Adventstijd, maar verrassend genoeg ook tijdens Halfvasten in de Veertigdagentijd, terwijl we brood en wijn met elkaar delen.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Jantje Beton, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.