Palmpasen: Niet over het paard getild

Geen Martinidiensten tot en met 31 mei vanwege de corona-maatregelen. Voor afgelopen zondag 29 maart had Marga Baas een korte overdenking verzorgd, ditmaal heeft Jaap Koopmans zijn gedachten aan het papier toevertrouwd (maar dan digitaal), voor Palmzondag 5 april 2020. Lees het hieronder, we weten zeker dat het je zal opvrolijken. Het bijpassende Bijbelgedeelte is Marcus 11 vers 1 t/m 11.

Beminde gelovigen,

Onderweg tussen het dorp Eelde en de buurtschap Winde, kom ik langs een weiland waarin een ezel loopt. Ik ga langzamer en de ezel kijkt mij aan, althans dat verbeeld ik mij. Een ezel kan kijken en tegelijk niet kijken, staren. Een ezel is op het eerste gezicht, op het eerste gehoor, ja ja, ia, ia, een onnozel beest. Een ezel is bijvoeglijk dom. Een ezel is ongecompliceerd, simpel, niet een hooghartig, niet een parmantig dier. Heeft een paard hoofd en benen, een ezel heeft kop en poten, rechttoe rechtaan. Een paard is een edel dier maar – met alle respect – soms net iets teveel, hoofd in glanzend gepoetst tuig, en op hoge benen in hooghartige passen, dravend, hoogdravend. Gedresseerd, gedisciplineerd, hogeschool. Een ezel is dicht bij de grond, laaggeletterd, kop en poten, kop aan een touw, de poten in de modder. Dat gaat ook niet zo hard, een ezel, dat is zwoegen en sjokken. Een ezel is een lastdier, dat merk je aan alles, een werkezel.

Om aan te spiegelen? Kennen we elkaar? Ons kent ons. En warempel, dat meen ik allemaal in één oogopslag te zien in een weiland even buiten Eelde. Een ezel, hoe kom ik van Eelde via Winde – langs wolken, lucht en Winde –, via die ezel, via mijzelf, via jullie, via via, ia ia, in Godsnaam, in een Bijbelverhaal terecht? Ik vermoed via een omweg. Zoals meestal in het leven, zoals meestal in geloof. Geloven is vrijwel nooit rechttoe rechtaan, vaker via omwegen, kronkelpaden, een smalle weg. Een tocht waarop ik jullie vraag met mij mee te reizen. Als het aan mij ligt, liefst wel, een gelukkige reis. Het gaat trouwens nog anders, ga maar bij jezelf na, de reis begint niet nu pas, begint al bij Jezus en nog eerder, ver vóór hem, vér voor ons, een profetische voorspelling in een psalm: “Gezegend die komt in de naam van God”, God heeft Licht geschapen, vier feest met groene takken, lente.

Als ik dat zo in mij om laat gaan, dan zijn het aan de ene kant profetische woorden, hoogdravend, die worden vervuld. Aan de andere kant is het een verhaal van een gewoon mens op een ezel, schoorvoetend. Die Goddelijke ezelrijder die we leren kennen, hebben leren kennen, steeds beter, steeds wonderlijker, vertrouwd en vreemd tegelijk. Het Godswonder van herkenning. Omdat Jezus niet over het paard getild is, past hij zo goed op een ezel. Een gewone man, uit één stuk. En hier voor ons richting Pasen, dit jaar nog meer symbolisch, hoe dat verder gaat. Hoe zal dat waar worden in een lege straat? Een leeg dorp, een lege stad, een leeg land, een lege wereld? Gespiegeld? Niet hoog te paard, maar laaggezeten op een ezel, Hosanna, hei sanna, ho sanna hei, lang zal hij leven in de Gloria, ia. Onderdeel van zijn reis, zijn levensreis, ‘onze reis’ zal gaan via een omweg, neergang door de diepte, verbeeld door, op een ezelin, dat misschien wel onnozele maar ook heel gevoelige dier. Eenvoudig, niet met groot materieel en wapengekletter, maar wel: Houdt moed!

En de leerlingen en volgers, ze doen wat hij zegt, de geschiedenis voltrekt zich in de vanzelfsprekendheid waarmee de gebeurtenissen elkaar opvolgen. En het gebaar wordt begroet door de, ook gewone mensen van de straat, wij? In het leven van alledag, in deze bijzondere tijd, zie je soms zo’n wonder gebeuren, juist dan, juist nu. Zo kunnen we deze gebeurtenissen lezen, waar we zelf misschien wel aan mee zouden willen doen, als leerlingen en volgers. Het gebaar begroeten van een echt mens van God, mens met God, Jezus begroeten in mijn bestaan. Het is prachtig weer daar, vermoed ik, hier, mensen trekken spontaan hun mantels uit. Plaveien de stoffige weg met de allermooiste kleren, zo krijgt niet alleen de weg kleur. Zo krijgt het hele leven kleur. Zo wordt het een feestelijke optocht, van mannen en vrouwen, vaders en moeders, kinderen, ook de allerkleinsten in hun mooiste kleren mogen mee. Al is dat dan dit jaar niet mogelijk, zelfs verboden, dan vrijwel vast en zeker volgend jaar: Palmpasen 28 maart 2021. Laat het klinken als een voorspelling, een belofte. En daarmee heeft die kleine optocht van ooit, nu een extra betekenis. Twee eenvoudige stukken hout, twee, een kruis, het krijgt een emotionele lading die nog eens extra wordt versterkt, in de dubbelzinnigheid ervan, een kruis: hout moet. Feest met een traan en een lach, en daarom een dubbelzinnig feest. (Heeft niet ieder feest, niet alleen nu, maar altijd ook ergens een droevige ondertoon, die een feest nog meer tot feest maakt?)

Als we zo de verbinding kunnen maken met deze dag, deze tijd. Als je je daaraan durft overgeven, krijgt het door alles heen de trekken van een vreugdedans. Leven, de dans niet vergeten, ook al is het ritme verstoord. “Hosanna, gezegend hij die komt in de naam van God”. Een ezel die ons bescheiden maakt, het lied dat ons uitbundig maakt over het wonder van leven, juist ook nu. Primair en basaal, oorspronkelijk, teruggebracht naar oorsprong, bron en hoop ik daaruit het wonder van leven, geloven, open en liefhebben. Liefde in tijden van Corona!

Nog even terug naar de ezel van het begin. Omdat Jezus niet over het paard getild is, paste hij zo goed op een ezel.

In de morgen, nog in de ochtendmist, een wandeling.
De kleur nog vaag, de grond al in het groen.
De lucht nog ijl een prachtig licht van toen,
Stil grazend met een grijze vacht, zie ik opeens op bleke
poten een jonge ezel; zijn oren leken
nergens op en dan die domme kop.
Haar doorzichtige ogen blonken
als water, ernstig en bezonken
en onpartijdig was haar blik.
Ik raakte in verwondering, het zal eerbied zijn geweest,
wat dom, hoezo dom, en wie weet nog meer.
Want het was dit mooie, ongeschonden beest,
waarmee ik anders verder ging.
Een ervaring van tijdloze herinnering:
Besef zoals het is geweest en weer zal zijn.
De gaafheid, de zachtzinnigheid,
een speelse ernst en dromerigheid,
O kan dat steeds beginnen, en weer zo zijn,
na een geduldig ongeduldig wachten
kan dat steeds opnieuw beginnen,
langs een weiland met een ezel.
Ik vermoed dat zij er nog net zo staat, die ezelin.
Kijkend niet kijkend.
Ik kijk naar haar, alsof er iemand op haar rug heeft gezeten. Ja ja, ia, ia.

– Jaap Koopmans

Meditatie voor zondag 29 maart

Nu we vanwege de corona-situatie voorlopig geen Martinidiensten met elkaar kunnen vieren, in ieder geval tot en met 31 mei 2020, nu de kerken noodgedwongen leeg blijven, moeten we op zoek naar andere vormen om elkaar te bemoedigen, ondersteunen en inspireren. Voor zondag 29 maart heeft Marga Baas een meditatie geschreven, passend bij het Bijbelverhaal over Martha en Maria en hun broer Lazarus die de twee zussen dachten te zijn kwijtgeraakt aan de dood. Lees deze meditatie hieronder:

Zondag 29 maart

Johannes 11 staat op het leesrooster vandaag. Een schokkend verhaal. Het barst bijna uit zijn voegen van de emoties. Martha en Maria zijn diep bewogen om Lazarus, hun broer. Ze doen een beroep op Jezus. De één met haar protest tegen de dood. De ander met haar tranen van verdriet. Beiden met hun geloof dat duisternis en dood het laatste woord niet mogen hebben.

Martha, als eerste van de twee, gaat met Jezus in gesprek, als Job met God. Zij houdt zich vast aan het geloof van Israël:
“Ik weet dat mijn broer zal opstaan bij de opstanding ten jongsten dage.”
“Ik ben de opstanding en het leven” antwoordt Jezus haar. Hij geeft daarmee te kennen wie hij is. Zijn woord, zijn weg betekent toekomst voor ieder die in angst en doem gevangen zit. Niet later, ooit – maar hier en nu is het mogelijk om op te staan tot een nieuw leven; een bestaan in verbondenheid met de Eeuwige, met God-Ik-zal-er-zijn.

Martha’s antwoord is een credo. Het omvat wat eerder in hetzelfde evangelie is beleden: door Nicodemus, door de Samaritaanse, door de blindgeborene. Zij zegt:
“Ik geloof dat u de Messias bent, de zoon van God die in de wereld komen zou.”
Haar geloof zet haar aan Maria op te zoeken, nog steeds gevangen in verdriet. Zij spoort haar zuster aan om op te staan, in de richting van hem die het leven zelf is. Zo worden beiden tot getuigen van opstandingsleven.

En Lazarus? Hij wordt uit het graf tevoorschijn geroepen. Op het moment dat hij de stem van de Messias hoort, komt zijn bestaan aan het licht. Het wordt Pasen.

Michel van der Plas schreef:

Als Jezus ver is, ben ik dood,
word ik gemist, ben ik alleen,
komt in mijn nacht mijn armoe bloot
en lijkt mijn leven wel van steen…
Als Jezus roept, roept Hij mijn naam,
brengt Hij mijn leven aan het licht,
is Hij de zon die ik beaam,
krijgen mijn ogen weer gezicht.

Hij weet het zelf, en Hij
is naar mij onderweg, altijd;
ik moet er zijn, Hij zoekt naar mij,
zijn lieve mens, om wie Hij schreit.
Ik roep U Jezus in mijn nacht,
ik roep U arm en bloot en kil,
U bent de God op wie ik wacht,
U bent het leven dat ik wil.

– Marga Baas

The sermon that wasn’t held in the March 15th Morning Prayer

Regretfully we couldn’t celebrate our monthly Morning Prayer this morning. The service had to be cancelled due to the measures taken in relation to the corona virus outbreak. Instead, we offer you the text of the sermon that Revd. Rudolf Oosterdijk has written for this March 15th Morning Prayer. We hope that his explanation of the living water as a gift from the Lord (Jesus himself is the living water) will serve as a source of inspiration for all of you, especially in the present time in which life appears to have come to a standstill, caused by this terrible virus that is spreading around the world.

Note: No Martinidienst on March 22nd and 29th and April 5th.

Rudolf Oosterdijk’s sermon can be downloaded here.

Vanochtend hebben we helaas onze maandelijkse Morning Prayer niet met elkaar kunnen vieren, doordat we de dienst hebben moeten annuleren vanwege de maatregelen die zijn genomen in verband met de uitbraak van het coronavirus. In plaats daarvan bieden we hierbij de tekst van de overweging aan, die Rudolf Oosterdijk voor deze Morning Prayer heeft geschreven. Moge een ieder inspiratie putten (letterlijk!) uit Rudolf’s uitleg over het levende water als een gave van God (Jezus die zelf het levende water is), in het bijzonder in de huidige tijd waarin het leven tot stilstand lijkt te zijn gekomen door dat vreselijke virus dat zich over de hele wereld verspreidt.

N.B. Geen Martinidienst op 22 en 29 maart en 5 april.

Download hier Rudolf Oosterdijk’s (Engelstalige) overweging.

Morning Prayer on the 3rd Sunday of Lent

UPDATE: The Morning Prayer of March 15th will be cancelled.

Since several months, we organise a Morning Prayer service in the Martini Church in Groningen on the third Sunday of each month at 11:30 am. Next Sunday, on March 15th, which is the 3rd Sunday of the 40-day Lent season (the time of preparation for Easter), this will not be different. During the hour of this service, we try to bring to life some of the rich choral tradition from the Anglican church here in Groningen, accompanied by music played on the world famous Martini organ.

The Dutch Choral Singers, directed by Henk de Vries, will perform various choral works such as “Te Deum in B” by Charles Villiers Stanford and “Glorious and powerful God” by Charles Wood. As usual, there will also be a number of hymns for the congregation to sing together. The service will be ministered by Revd. Rudolf Oosterdijk and the organ will be played by Vincent Hensen-Oosterdijk.

The theme of this service is derived from the two Bible readings, from both of which we hear about the living water as a gift from the Lord. Whilst the people of Israel stay in the desert for forty years, freed from slavery in Egypt and making their journey towards the Promised Land, they are suffering from thirst and complain about it to their leader Moses. As a sign from the Lord, water flows out of a rock after Moses strikes it with his rod. In the Gospel of John, we read the story about Jesus, who encounters a Samarian woman who seeks to draw water from a well. Jesus speaks to her about the gift of God: whoever drinks from the living water, will never get thirsty again.

The order of service can be downloaded here.

Special notice: until June 2020, our Morning Prayer services are held on the third Sunday of each month. After the summer holiday, starting September 6th, we will continue these Morning Prayers on the first Sunday of each month.

UPDATE: De Morning Prayer van 15 maart gaat niet door.

Sinds een aantal maanden vieren we op de derde zondag van iedere maand een Engelstalige Morning Prayer, om 11:30 uur in de Groninger Martinikerk. En aanstaande zondag 15 maart, de derde zondag van de veertigdagentijd (waarin we ons voorbereiden op Pasen) is dat niet anders. In ongeveer een uur proberen we, begeleid door het wereldberoemde Martiniorgel, iets van de beleving uit de rijke Engelse koortraditie ook in de Martinikerk in Groningen tot leven te brengen.

Dutch Choral Singers in St. Paul’s Cathedral, London, January 2019

Het koor, the Dutch Choral Singers, onder leiding van Henk de Vries, zal diverse koorwerken ten gehore brengen, waaronder “Te Deum in B” van Charles Villiers Stanford en “Glorious and powerful God” van Charles Wood. Zoals gebruikelijk is er voor alle bezoekers volop gelegenheid mee te zingen met een aantal hymns. Voorganger in deze dienst is Rudolf Oosterdijk, en het orgel wordt bespeeld door Vincent Hensen-Oosterdijk.

Het thema van de viering is ontleend aan de beide Bijbellezingen, waarin het levende water als gave van God de verbindende schakel is. Tijdens het veertig jaar durende verblijf van het volk Israël in de woestijn, bevrijd uit de slavernij in Egypte en onderweg naar het Beloofde Land, klagen de mensen bij hun leider Mozes over de enorme dorst die ze lijden. Als teken van God laat Mozes water stromen uit een rots, nadat hij er met zijn staf op heeft geslagen. In het Evangelie naar Johannes lezen we over de ontmoeting van Jezus met een Samaritaanse vrouw die water komt putten bij een bron. Jezus spreekt met haar over de gave van God: wie van het levende water drinkt zal nooit meer dorst lijden.

Download hier alvast de (Engelstalige) liturgie.

N.B. Tot en met juni 2020 vinden de Engelstalige Morning Prayers plaats op de derde zondag van de maand. Na het zomerreces, vanaf 6 september gaan we door met onze Morning Prayers op de eerste zondag van de maand.

Ontmoeting op grote hoogte

Op de tweede zondag van de veertigdagentijd besteden we in de Martinidienst aandacht aan het evangelieverhaal over de verheerlijking op de berg. Als Jezus drie van zijn volgelingen (Petrus, Jakobus en Johannes) meeneemt een hoge berg op, zijn deze drie daar getuige van een wonderlijke ontmoeting tussen Jezus, Mozes en Elia. Een tafereel dat zich afspeelt in het helderste witte licht, en waarbij een vreugdevolle boodschap klinkt als een stem uit de hemel. Petrus wil dit moment langer kunnen vasthouden en biedt aan om drie tenten op te slaan, ook één voor Mozes en één voor Elia, maar dat lijkt nu net niet de bedoeling.

Als spiegeltekst lezen we hierbij uit het boek Exodus over die andere bekende goddelijke ontmoeting van Mozes. Mozes verblijft veertig dagen en veertig nachten op de berg Sinaï, nadat hij door God is geroepen om hem daar te ontmoeten en de twee stenen platen met daarop gegrift de tien geboden in ontvangst te nemen.

Van harte welkom in de Martinidienst op zondag 8 maart 2020 om 11:30 uur in de Groninger Martinikerk. Voorganger is Matty Metzlar. Organist is Eeuwe Zijlstra. Na afloop van de viering wordt u uitgenodigd voor een gezamenlijke lunch, waarbij we samen terugblikken op de Martinidiensten in hun nieuwe vorm van de afgelopen driekwart jaar, en ook vooruitblikken naar de toekomst. We zullen onder andere met elkaar praten over het thema van de vieringen in de weken tussen Pasen en Pinksteren.

Download hier alvast de liturgie.

Veertig dagen nog tot Pasen

Veertig dagen nog tot Pasen, soms een tocht door de woestijn, om te leren en te vragen hoe je duister kunt verjagen, om met Pasen klaar te zijn.

In de veertigdagentijd, de tijd van bezinning die met Aswoensdag van start gegaan is, bereide we ons voor op Pasen. Deze tijd heet ook wel de vastentijd. Maar hoe geef je op een goede manier invulling aan dat vasten? In de profetie van Jesaja zijn hierover wijze woorden te lezen. Als je vast, omdat dat nu eenmaal een religieus voorschrift is, maar je gaat nog als vanouds door met dezelfde dingen als buiten de vastenperiode, wat heeft vasten dan voor zin? Ben je niet verkeerd bezig als je niets verandert aan de manier hoe je bijvoorbeeld een conflict met je medemens uitvecht? Jesaja laat een heel andere mogelijkheid zien: Is dit niet het vasten dat ik verkies, je brood delen met de hongerige, je bekommeren om je medemensen? (Jes. 58:6-7).

Nadat Jezus aan de Jordaan gedoopt is, verblijft hij veertig dagen in de woestijn. Hij vast, en hij moet diverse verleidingen van de satan weerstaan. Ook daarvan laten we de betekenis tot ons doordringen.

Welkom in de eerste Martinidienst van deze veertigdagentijd, zondag 1 maart 2020 om 11:30 uur in de Martinikerk. Voorganger is Evert Jan Veldman. Met medewerking van het Koor van het GSp onder leiding van Pieter Pilon en met pianospel van Jan de Roos

Download hier alvast de liturgie.

Aswoensdag met sobere maaltijd en vesper

Op 26 februari (Aswoensdag) begint de veertigdagentijd voor Pasen. Een tijd van vasten, bezinning, reflectie en voorbereiding. U bent van harte welkom om deze periode samen te beginnen met een sobere maaltijd (aanmelden: woensdagvespers@gmail.com). Aansluitend op de maaltijd is er een vesper. De sobere maaltijd en de vesper vinden plaats in de kapel en het koor van de Martinikerk. De maaltijd begint om 18:00 uur met inloop vanaf 17:45 uur. De vesper begint om 19:30 uur.

In de weken naar Pasen zal iedere woensdagavond (19:30 uur) een vesper plaatsvinden in het koor van de Martinikerk. Met uitzondering van 11 maart en 8 april, dan vindt de vesper plaats in de Nieuwe Kerk. Een samenwerking van de Wijkgemeente Martinikerk met de Nieuwe Kerk en Stadsklooster Groningen.

Palmzondag 2019

Zondag 14 april vieren we Palmpasen. Hiermee begint de Goede Week (ook genoemd de Stille Week), die leidt naar het grote feest van Pasen. De Palmzondag is traditioneel verbonden aan Jezus’ intocht in Jeruzalem, gezeten op een ezel en toegejuicht door het volk dat zwaait met palmtakken, roepend “Hosanna voor deze bijzondere koning”. Maar dit Hosanna mengt zich op Palmzondag ook alvast met het duister van Jezus’ aanstaande kruisiging.

Naast de evangelielezing uit Lucas over de intocht in Jeruzalem lezen we ook voor de laatste keer in deze Veertigdagentijd uit het oudtestamentische boek Job.

Tijdens de kindernevendienst maken de kinderen een mooi versierde Palmpasenstok. Hiermee gaan we met zijn allen in processie door de kerk, onder het zingen van bijpassende palmpasenliederen.

Voorganger in deze viering is Tiemo Meijlink. Met medewerking van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen en organist Eeuwe Zijlstra. Aanvang om 11:30 uur in de Martinikerk te Groningen.

Download hier alvast de liturgie.

Noteer ook alvast de diensten tijdens de Stille Week:

  • 18 april om 19:30 uur: Witte Donderdag (Martinikerk)
  • 19 april om 19:30 uur: Goede Vrijdag (Nieuwe Kerk)
  • 20 april om 22:00 uur: Paaswake (Nieuwe Kerk)
  • 20 april om 23:00 uur: Paasnacht (Martinikerk)
  • 21 april om 11:30 uur: Eerste Paasdag (Martinikerk)

Doe mij recht, Heer!

Komende zondag 7 april, de vijfde zondag in de veertigdagentijd, heet ook wel zondag Judica. De betekenis daarvan is: Doe mij recht, Heer!

In de Martinidienst van deze zondag verdiepen we ons verder in het Bijbelboek Job. In hoofdstuk 9 is Job zelf aan het woord; in de erbarmelijke omstandigheden waarin hij verkeert, verlangt hij vanuit het diepst van zijn ziel ernaar, recht gedaan te worden door God. “Al sta ik in mijn recht, een weerwoord heb ik niet, ik kan slechts mijn rechter om genade smeken.

Tegenover deze lezing uit het Oude Testament leggen wij uit het Evangelie naar Lucas de gelijkenis over de pachters in de wijngaard. De wijngaardenier geeft in goed vertrouwen zijn wijngaard in beheer aan pachters. Maar wanneer hij een paar maal achter elkaar een knecht naar de pachters stuurt om een deel van de oogst in ontvangst te nemen, wordt die knecht hardhandig vernederd en met lege handen weer teruggestuurd. Hoe zouden de pachters reageren als de wijngaardenier vervolgens zijn eigen zoon stuurt?

De gelijkenis loopt uit in Jezus’ uitspraak over de steen, die door de bouwers werd afgekeurd maar uiteindelijk de hoeksteen is geworden.

Welkom in deze viering in de Martinikerk, zondag 7 april 2019 om 11:30 uur, met als gastvoorganger Julia van Rijn. Met medewerking van Jan de Roos, die de vleugel zal bespelen, en van het Koor van het GSp onder de bezielende leiding van Ton Tromp.

Download hier alvast de liturgie.

Laetare (Verheug je!)

Midden in de vastentijd, op de vierde zondag van de veertigdagentijd voorafgaand aan Pasen, schijnt het licht van Pasen al een beetje door het donkere paars (de kleur van bezinning en berouw) heen. Deze zondag heeft dan ook vaak niet paars maar roze als liturgische kleur (‘roze zondag’). De naam van deze zondag is Laetare, “Verheug je!”, en die vreugde klinkt al in het zingen van Psalm 122 waarmee we de viering van zondag 31 maart beginnen.

Naast het vervolg uit het boek Job lezen we uit het Evangelie van Lucas de gelijkenis over de terugkeer van de verloren zoon. De zoon die, anders dan zijn oudere broer, zijn deel van de erfenis al vroegtijdig van zijn vader had opgeëist en dat geld er in korte tijd doorheen heeft gejaagd. En die, vol berouw over de verkeerde keuzes die hij gemaakt heeft, toch de stap weer durft te zetten, terug naar zijn familie en naar zijn vader. De vader die, ondanks alles, in staat is zijn zoon te vergeven voor wat er misging, en uit vreugde over de terugkeer van de zoon een uitgebreid feestmaal laat aanrichten.

Van harte welkom in de Martinidienst op zondag 31 maart 2019 om 11:30 uur, met voorganger Evert Jan Veldman. Het orgel van de Martinikerk wordt bespeeld door Eeuwe Zijlstra.

 Download hier alvast de liturgie.

Let op! Dit weekend is de Sint Jansstraat vanaf de brug bij de Turfsingel afgesloten, ook het parkeren van je auto is hierdoor een stuk lastiger. De Martinikerk is (met name voor fietsers, voetgangers en busreizigers) vanaf de kant van de Grote Markt prima bereikbaar.