Martinidiensten

Uitgelicht

Welkom bij de Martinidiensten – Oecumenische Vieringen voor Student en Stadjer! Elke zondag -behalve in juli en augustus- om 11:30 uur is er een viering vol met ruimte, licht en liturgie, en delen we brood en wijn.

Wij proberen onze diensten zo vorm te geven dat ze mensen in al hun verscheidenheid aanspreken: reguliere bezoekers en passanten, als mensen die zoeken naar de inspiratie en de actualiteit van een oud verhaal. We zijn mensen -modern, open-minded en van alle leeftijden- die midden in het leven staan en die samen deze gemeente vormen. Graag leggen wij verbinding tussen geloof, eigentijdse cultuur en maatschappelijke verantwoordelijkheid. We zien geloven als een werkwoord en we streven ernaar te groeien in ons persoonlijk en gelovig leven.

De martinidiensten zijn te volgen zijn via www.kerkdienstgemist.nl, Groningen, Martinikerk, 11:30 uur, via deze link, ook op een later tijdstip.

Het Lam van God en zijn eerste volgers

In de tweede Martinidienst van deze tijd van Epifanie (Verschijning van de Heer) horen we hoe de evangelist Johannes de doop van Jezus en de roeping van zijn eerste leerlingen beschrijft.

Het gebeurde aan de Jordaan, waar Johannes de Doper al heel wat mensen om zich hen had verzameld die zich door hem wilden laten dopen. Maar voor Johannes zelf is het allang duidelijk, het gaat niet om hem, maar om degene die ná hem komt. Als Jezus bij Johannes komt, ook om zich te laten dopen, weet Johannes het: deze man is het Lam van God, dat de zonden van de mensen zal wegnemen. Het doopritueel van Jezus gaat vergezeld van een duif die op hem neerdaalt en een stem uit de hemel.

De dag daarna is Jezus daar nog eens, en weer duidt Johannes hem aan als het Lam van God. Enkele leerlingen van Johannes worden door Jezus aangemoedigd om hem te volgen. Ook later, in Galilea, roept Jezus nog een aantal volgelingen bij zich, zo groeit langzamerhand de groep van de eerste discipelen. Anders dan bijvoorbeeld Mattheüs en Lucas, vertelt de evangelist Johannes er niet bij dat de mannen visser van beroep zijn, en dat Jezus hen tot “vissers van mensen” zal maken, maar wel is het voor de nieuwe discipelen een gewaagd avontuur, een sprong in het onbekende, “laat je gewone leven achter je en volg Mij”. Maar het is wel een beloftevolle onderneming: “jullie zullen grootse dingen te zien krijgen”.

Welkom in de Martinidienst van zondag 19 januari 2025 om 11:30 uur. Met voorganger Heleen Maat en organist Jan de Roos (en Jan kennende, zou hij behalve het orgel misschien ook wel eens de piano kunnen bespelen, al staat dat niet in de liturgie vermeld). Het gelegenheidskoor wordt gevormd door Jeannette de Bock, Nicolette Kloosterman, Fred Blaauw, Joop Hoexum, Maarten van Damme en Pieter Kamminga.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Dokters van de Wereld, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 17.

Epifanie: zegening in plaats van vervloeking

Epifanie is het feest van de Verschijning van de Heer in onze wereld. Als we ons in de tijd die volgt op het kerstfeest laten leiden door de thematiek van Epifanie, dan is het gebruikelijk dat we in de eerste Martinidienst na kerst het verhaal van de Wijzen uit het Oosten horen. Zo ook ditmaal op zondag 12 januari, maar dat is nog niet alles. Er waren niet alleen de “drie koningen” (die volgens een later ontstane traditie bekend zijn geworden als Balthasar, Caspar en Melchior); de Bijbel staat vol van verhalen waarin ook andere koningen een rol spelen, daaronder eveneens koningen van volkeren die tegenstander van het volk Israël waren. En er waren waarzeggers, helderzienden zo je wilt, die boodschappen van de hemelse God kwamen overbrengen. Laten we ons eens verdiepen in de persoon van Bileam.

Bileam en zijn ezelin (Rembrandt van Rijn, 1626)

Bileam komt al vroeg in de Bijbel voor, in het boek Numeri. Hij is afkomstig uit het gebied bij de Eufraat, het oude Mesopotamië, en je zou hem één van de eerste Wijzen uit het Oosten kunnen noemen. Hij hield zijn ogen open voor wat in de toekomst zichtbaar zou worden, een ster die uit Jakob (Israël) zou oprijzen, en ook zijn oren om het Woord van God te horen en Zijn bedoelingen bekend te maken. Hij wordt uitgenodigd door Balak, koning van het vijandige volk der Moabieten, en Balak stelt Bileam kostbare geschenken in het vooruitzicht. Maar daar zit een kwade bedoeling achter: Balak ziet het volk Israël als bedreiging en hij wil dat Bileam een vloek uitspreekt over Israël. Geen vervloeking van Israël, dan ook geen geschenken! Maar het draait helemaal anders uit: Bileam is trouw aan Gods Woord en spreekt over Israël juist een zegening uit.

In het Evangelie van Mattheüs nodigt koning Herodes de drie Magiërs uit de Oriënt ook uit met een dubieuze bijbedoeling. Balthasar, Caspar en Melchior hadden een ster gezien die verwees naar het bijzondere kind dat in de kerstnacht in Bethlehem geboren was, en waren naar dat kind op reis gegaan om het eer te bewijzen en met geschenken te overladen. Herodes beweerde het kind ook te willen eren, en hoopte van de Drie Wijzen belangrijke informatie te krijgen. Maar omdat Herodes er eigenlijk op uit was het Christuskind uit de weg te ruimen, deden de Wijzen er verstandig aan niet langs Herodes maar via een omweg terug naar hun land van herkomst te reizen. En we kennen de gelukkige afloop van dat verhaal: Maria vluchtte met partner Jozef en zoon Jezus per ezel naar Egypte, en zo bleef het kerstkind de vloek van koning Herodes bespaard.

Wellicht zijn er nog meer parallellen te ontdekken tussen het verhaal van Bileam en dat van de Wijzen. We gaan ernaar op zoek in de Martinidienst van zondag 12 januari 2025, een viering met als voorganger Arlette Toornstra, organiste Elena Fabris, en met medewerking van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen. Hartelijk welkom!

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Vrienden van De Ebbingepoort, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 17.

Fijne jaarwisseling

De Stuurgroep Martinidiensten wenst iedereen een fijne jaarwisseling en alle goeds voor het nieuwe jaar 2025 dat voor ons ligt.

Zoals ieder jaar was de Kerstnachtdienst op 24 december de laatste viering van het kalenderjaar 2024. Zondag 29 december is er dus geen dienst. Op zondag 5 januari 2025 is er om 10:30 uur een gezamenlijk kort ochtendgebed in de Pepergasthuiskerk (en is er ook geen Martinidienst om 11:30 uur). Onze eerstvolgende reguliere Martinidienst is op zondag 12 januari 2025 om 11:30 uur met voorganger Arlette Toornstra.

Kerstnachtdienst 2024 in de Martinikerk

Al vele eeuwen lang komen, ieder jaar op nieuw met Kerst, mensen samen in de Martinikerk in Groningen (en in heel veel andere plaatsen trouwens ook), om te luisteren naar een eeuwenoud maar nog altijd actueel verhaal. Een verhaal dat hoop geeft en dat een verlangen in ons wakker houdt naar vrede en goedheid onder de mensen, een verhaal dat ieder voor zich op zijn of haar eigen wijze zal willen invullen en beleven.

Fresco van Giotto in de St. Franciscusbasiliek in Assisi, voorstellende de herders en engelen bij de stal waar Christus ter wereld kwam

Het vond plaats tegen de achtergrond van het ‘grote wereldgebeuren’, twintig eeuwen geleden was dat de Romeinse overheersing, heden ten dage spelen er weer heel andere krachten op het wereldtoneel. Maar de aandacht werd getrokken naar wat er zich afspeelde op een onbeduidend lijkende plek, een armzalige stal in de buurt van Bethlehem. Een kwetsbaar kind zag het eerste levenslicht in die stal, want in de herbergen van Bethlehem was immers geen plaats voor Jozef en de hoogzwangere Maria. Maar dat kwetsbare kind is wel een teken van Gods nabijheid, een belofte van vrede gebleken. Bij de herders in de nabije omgeving, die het pasgeboren kind als eerste kwamen opzoeken, wekte het hoop en verwachting. Dit oude verhaal nodigt ook ons uit om in de Kerstnacht nieuwe mogelijkheden van leven te ontdekken.

Daarom van harte welkom in de Kerstnachtdienst op dinsdag 24 december 2024 vanaf 23:00 uur. De deuren van de kerk zullen open zijn vanaf ongeveer 22:30 uur. Tiemo Meijlink zal voorgaan in deze dienst. Verder zullen muzikale medewerking verlenen het orkest Harmonie ’67 onder leiding van Jan Wijenberg, organist Jan de Roos en het Gelegenheidskoor Martinidiensten onder leiding van Ton Tromp. Naast de vele zang en muziek zal het voorlezen van het Kerstevangelie uit Lucas 2 het hoogtepunt van de viering vormen, met een in het licht badend hoogkoor van de Martinikerk en gebeier van de klokken van de Martinitoren, die hiermee de boodschap van vrede en goedheid wijd verspreiden over Stad en Ommeland.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt dinsdagavond 24 december vanaf 23:00 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze kerstnacht de Voedselbank Groningen, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten (immers ook de organisatie van de kerstnachtdienst zelf kost geld!). Om hieraan bij te dragen kun je, ook als je geen cash geld bij je hebt, de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 18.

Van alle vrouwen de meest gezegende

Vierde advent, het licht van Kerst komt steeds meer in zicht! Nog even het Engelenpoortje door en dan…

Zondag 22 december is de vierde zondag van de Adventsperiode, de weken waarin we in hoopvolle verwachting toeleven naar Kerst. Gaandeweg deze vier zondagen leggen we een weg af van het donker naar steeds weer iets meer licht, totdat in de Kerstnacht het licht ten volle zal doorbreken. Steeds een beetje licht erbij blijkt niet alleen uit het aansteken van de adventskaarsen (eerst één, dan twee, vorige week drie en komende zondag vier), maar ook uit de onderwerpen die aan bod komen: aanvankelijk sober van karakter en in het teken van bezinning (donkere dagen voor kerst, hoe de tekenen van de tijd te verstaan, de oproep van Johannes de Doper tot bekering), maakt deze reeks op de vierde zondag plaats voor een steeds vreugdevoller boodschap.

Net nadat Maria volgens het Evangelie van Lucas bezoek heeft gehad van de engel Gabriël, die haar bekendmaakte dat ze uitverkoren was om het leven te schenken aan de Zoon van de Allerhoogste, gaat ze op reis naar een familielid, Elisabeth. Zodra Maria aankomt, wordt ze door Elisabeth begroet met de woorden: “De meest gezegende ben je van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van je schoot!” Maar Maria is niet de enige die in blijde verwachting is, ook Elisabeth zelf staat op het punt te bevallen van een zoon Johannes (inderdaad, de Doper). Beide zwangerschappen zijn heel bijzonder, en bedoeld om een goddelijke belofte in vervulling te laten gaan.

Van harte welkom in de viering van de vierde zondag van Advent, 22 december 2024 om 11:30 uur, met voorganger Heleen Maat, organiste Elena Fabris, en met medewerking van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen.

The Visitation (Henry Ossawa Tanner)

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

Het Magnificat, de lofzang van Maria, wordt in een bewerking van Huub Oosterhuis ten gehore gebracht door de cantorij tijdens de collecte. Maar vergeet ondertussen niet je donatie te doen. De bestemming van de diaconale collecte is deze week Jantje Beton, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.

Aan de vruchten herken je de boom

Uit het Lucasevangelie, het gedeelte dat is geselecteerd voor de viering van de derde Adventszondag: de mensen zijn massaal toegestroomd naar Johannes de Doper om zich te laten onderdompelen in de rivier Jordaan. Met woorden ontleend aan de profeet Jesaja heeft Johannes zich bekendgemaakt als een vooruitgezonden bode, een wegbereider door de woestijn voor die na hem komt, wiens sandaalriem hij niet waard is los te maken. Hij doopt de mensen en roept op om tot inkeer te komen. Breng goede vruchten voort, om daarmee te laten zien dat je je leven een wending ten goede hebt gegeven, want aan de vruchten kun je de boom herkennen. Johannes geeft ook voorbeelden en praktische aanwijzingen, als antwoord op de vragen die de mensen hem stellen, “Wat moeten we dan precies doen?”: Wie meer dan genoeg aan eten of kleding heeft, moet daarvan delen met wie te weinig heeft. Of specifiek aan het adres van tollenaars (belastingontvangers) en ook van soldaten: neem genoegen met je normale verdiensten en pers niemand af.

Van harte welkom in de Martinidienst op de derde zondag van Advent, 15 december 2024 om 11:30 uur. Met voorganger Jasja Nottelman en voorzangers Ton Tromp en Joost de Ridder. Het orgel wordt bespeeld door Elena Fabris (in plaats van Henk de Vries wiens naam in de liturgie vermeld is).

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week INLIA, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 13.

De Hereweg weer rechtgetrokken

Spoiler alert: Wie er vorige week bij was in de viering van de eerste Adventszondag, heeft het van voorganger Jaap Goorhuis al gehoord: verderop in de Adventsperiode gaat het over de ontmoeting tussen Maria en Elisabeth, familieleden van elkaar en beiden zwanger, waarbij Maria haar lofzang aanheft, maar eerst is het op de tweede Adventszondag Johannes de Doper die ten tonele verschijnt om op te roepen tot bekering.

Welnu, de profeet Maleachi kondigt het al aan: zie, ik zend mijn bode vooruit die voor mij de weg zal effenen. En Lucas citeert de profeet Jesaja, om daarmee aan te geven dat Johannes de Doper degene is die zich laat kennen als de Stem van een roepende – in de woestijn, maak de weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden! De interpretatie van dit citaat is overigens wel een eigenaardigheid, want de woestijn, dat is niet de plaats waar iemand staat te roepen, maar waar de boodschap niet gehoord wordt. Zoals het spreekwoord ooit is ontstaan: ‘een roepende in de woestijn’, een bericht aan dovemansoren. Nee, in de woestijn, dat is de plaats waar een weg gebaand moet worden voor de Eeuwige.

Combinatie Herepoort is ondertussen al goed bezig met het weer rechttrekken van de Hereweg. Die rare, tijdelijke, slingerende bocht is er inmiddels uit, volgende week komen de asfaltmachines in actie en nog voor Kerst is de weg weer toegankelijk voor iedereen. Hiernaast zie je ze aan het werk, meer foto’s vind je bij Aanpak Ring Zuid. Maar natuurlijk had Johannes het niet over dit wegenbouwproject in Groningen; het gereedmaken van de weg van de Heer en het rechtmaken van zijn paden is bedoeld als een oproep tot bekering, om af te stappen van foute keuzes die nadelig zijn voor de medemens en voor de wereld, en om je leven een andere richting te geven. “Probeer om te keren!”, klinkt er uit ons on-board navigatiesysteem als we de verkeerde richting ingeslagen zijn of de juiste afslag gemist hebben.

Van harte welkom in de Martinidienst op zondag 8 december 2024 om 11:30 uur. Voorganger is Ynte de Groot. Met voorzangers Fred Blaauw, Maarten van Damme en Bert Ballast en pianist Jan de Roos.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week de Grunnegse Rieders, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 14.

De donkere dagen voor Kerst

Zondag 1 december begint de adventsperiode, de tijd van het jaar waarin de periode met daglicht het kortst duurt en waarin we door al dat duister heen hoopvol uitzien naar het licht van Kerst. Grijs is het weer, dikke donkere wolkenpakketten drijven over, en als we dan uit een Bijbelse profetie vernemen dat “pas tegen het vallen van de avond weer licht zal gloren”, ontstaat er ook in onze ogen een klein lichtpuntje van herkenning. In die profetische woorden, in dit geval van Zacharia waaruit we op de eerste adventszondag zullen lezen, gaat het ook om heftige gebeurtenissen in de wereld om ons heen, voorafgaand aan het aanbreken van het Koninkrijk Gods. Bergketens die in tweeën splijten en mensen die op de vlucht slaan als bij een aardbeving.

Ook Jezus spreekt over dergelijke gebeurtenissen waaraan je zou kunnen herkennen dat de tijd van het koninkrijk nabij is, net zoals je aan het uitlopen van de vijgenboom kunt herkennen dat het weer zomer wordt.

Van harte welkom in de Martinidienst op deze eerste zondag van Advent, zondag 1 december 2024 om 11:30 uur. Met voorganger Jaap Goorhuis, organist Henk de Vries en met medewerking van de Cantores Sancti Martini onder leiding van Leo van Noppen.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week de Bijenstichting, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.

Zal er ooit bevrijding zijn?

Zal er ooit een dag van vrede, zal er ooit bevrijding zijn? In een tijd waarin er op verscheidene plekken in de wereld, ver weg en dichterbij, sprake is van oorlog en oorlogsdreiging, en ook van misleidende berichtgeving, desinformatie, sabotage van infrastructurele netwerken en noem maar op wat al niet meer, vraag je je steeds vaker af of het ooit nog goedkomt. Maar we mogen de hoop nooit opgeven, daarom blijven we die woorden zingen, “Zal er ooit …?”, ook na het lezen van de woorden van Jezus uit Marcus 13, waar hij uiteenzet wat er nog staat te gebeuren voordat het einde der tijden aanbreekt. Ook al komt er heel wat onheil over ons heen, wees standvastig en laat je niet misleiden.

De sterrennacht – Vincent van Gogh

Zie de sterren aan de hemel, waar het duister van de nacht door hun schijnsel wordt verdreven tot een nieuwe dag die lacht.” Volgende week wordt het alweer Advent, en leven we weer hoopvol toe naar Kerst, naar de komst van Christus in de wereld. Maar eerst is er op zondag 24 november om 11:30 uur nog de laatste viering van het ‘oude’ kerkelijk jaar, de Martinidienst met voorganger Jasja Nottelman, organist Jan de Roos en een gelegenheidskoor met dirigent Ton Tromp. Van harte welkom in deze viering!

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week Justdiggit, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.

Twee muntjes van een arme weduwe

Er staat een offerkist in de tempel, eens kijken wat de mensen daar zoal in werpen. Een paar welgestelden gooien er flinke bedragen in, maar die hadden wellicht nog wel veel meer kunnen missen. Een arme weduwe doneert twee muntstukken, wat ongeveer gelijkstaat aan haar hele levensonderhoud. Jezus grijpt dit tafereel aan om zijn leerlingen een wijze les mee te geven over arm en rijk. Wijze woorden, groot vertoon, goede sier proberen te maken met goede werken, en ook de opzichtig geklede schriftgeleerden die breedsprakig en op luide toon lange gebeden opzeggen, daar valt wel het nodige op af te dingen. Meer waardering krijgt de weduwe die een grotere bijdrage weggeeft dan wie dan ook. Het lijkt wel de omgekeerde wereld!

Deze scène uit het Evangelie naar Marcus staat centraal in de Martinidienst van zondag 17 november 2024, een viering samen met de gemeenschap van de Pepergasthuiskerk. Voorganger in deze dienst is Berend Borger. Met medewerking van het koor van de Pepergasthuiskerk onder leiding van Martijn Jager, organist/pianist Pieter Pilon en fluitiste Anne Hesseling. De viering vindt plaats in de Martinikerk vanaf 11:30 uur; er is deze zondag geen dienst in de Pepergasthuiskerk om 10:30 uur.

► Download hier alvast de liturgie.

► De viering wordt zondagochtend vanaf 11:30 uur live gestreamd via het Kerkdienst-gemist kanaal van de Protestantse Wijkgemeente, en ook na afloop kun je de dienst daar terugkijken.

De bestemming van de diaconale collecte is deze week INLIA, de uitgangscollecte is voor de instandhouding van de Martinidiensten. Om hieraan bij te dragen kun je de QR-codes gebruiken, die je vindt in de liturgie op pagina 15.